An Se-young phá kỷ lục danh hiệu: bảy điểm ở Odense và mắt cá chân không ai đếm

Phút 12-9 của ván thứ ba, An Se-young cúi xuống, bàn tay trái đặt lên mắt cá chân trái và giữ nguyên ở đó khoảng bốn giây. Nhà thi đấu Odense không ai đứng dậy. Không có tiếng ồn nào đổi nhịp. Trọng tài chờ. Akane Yamaguchi đứng ở cuối sân, xoay vợt trong tay, mắt nhìn xuống mặt sàn.

Rồi An Se-young đứng lên. Cô không đổi cách đánh. Cô vẫn lùi, vẫn cứu, vẫn trả lại quả cầu thứ tư và thứ năm. Từ 9-12, cô lấy bảy điểm liên tiếp, dẫn 16-12, rồi khép ván 21-18. Tỷ số chung cuộc sau gần hai giờ đồng hồ: 21-23, 21-14, 21-18.

Danh hiệu thứ mười trong mùa giải. Trận chung kết thứ năm liên tiếp thắng cùng một đối thủ. Chuỗi mười trận bất bại. Người ta gọi đó là kỷ lục, và nó đúng là kỷ lục. Nhưng tôi ngồi lại rất lâu sau khi tín hiệu truyền hình tắt, và điều duy nhất tôi nghĩ tới là bốn giây bàn tay cô ấy đặt trên mắt cá chân.

Denmark Open thuộc nhóm Super 750 của Liên đoàn Cầu lông Thế giới. Một danh hiệu ở đây không cùng trọng lượng với Super 1000 hay với giải vô địch thế giới, nhưng nó nằm trong nhóm giải mà mọi tay vợt hàng đầu buộc phải đánh nếu muốn giữ vị trí. Phần đáng nói hơn nằm ở lịch: trận chung kết diễn ra ngày 18 tháng 10, French Open khởi tranh từ ngày 20 tháng 10. Hai ngày. Một chuyến bay. Một lần chuyển múi giờ không lớn, nhưng một lần chuyển tải trọng thì rất lớn.

Yamaguchi bước vào trận này với một bài toán chưa có lời giải. Cô đã thua An Se-young trong năm trận chung kết liên tiếp. Lối đánh tốc độ, dồn ép, kết thúc sớm của cô vẫn tạo ra điểm, nhưng không tạo ra chuỗi. Trong khi đó, hàng ngũ những người từng giữ vị trí số một đơn nữ đã mỏng đi rõ rệt: Susi Susanti treo vợt từ lâu và vẫn là tấm gương mà mọi tay vợt Indonesia được nhắc tới, Carolina Marin giải nghệ vào tháng Ba. Một thế hệ đang khép lại đúng lúc một tay vợt 23 tuổi mở ra chu kỳ của riêng mình.

Wang Zhiyi, người đang bám vị trí số hai thế giới, là biến số khác hẳn. Cô ấy đánh chậm hơn Yamaguchi, kiên nhẫn hơn, và chấp nhận những pha cầu dài thay vì tìm cách kết thúc chúng. Nếu có ai đó phá được bức tường phòng ngự của An Se-young bằng chính sự kiên nhẫn, thì đó là mẫu tay vợt như Wang Zhiyi chứ không phải mẫu tay vợt như Yamaguchi. Điều này khiến chuỗi trận thắng hiện tại mong manh hơn vẻ ngoài của nó.

Có một phép so sánh tôi không muốn dùng nhưng không thể bỏ qua. Kento Momota từng thắng như một cỗ máy, và cái giá của việc đánh mọi giải, đi mọi chặng, là một chấn thương cùng một sự nghiệp không bao giờ trở lại đỉnh cũ. Lịch thi đấu của BWF không được thiết kế để bảo vệ người giỏi nhất. Nó được thiết kế để bán vé.

Trận chung kết này không được định đoạt bằng tấn công. Nó được định đoạt ở vùng chuyển tiếp giữa phòng ngự và phản công, và điều đó giải thích gần như toàn bộ kết quả.

Ván một là ván duy nhất An Se-young kiểm soát và vẫn thua. Cô dẫn 18-15, rồi để Yamaguchi lấy sáu trong tám điểm cuối, thua 21-23. Khi đã có lợi thế, An Se-young chuyển sang trạng thái chờ đối thủ mắc lỗi, và trước một tay vợt tấn công hàng đầu, sự chờ đợi đó là một lỗ hổng chiến thuật có thể khai thác chứ không phải một tai nạn. Đây là mẫu hành vi lặp lại ở nhóm tay vợt lấy kiểm soát làm nền tảng: họ thích để đối phương tự phá, và khi đối phương không phá, họ không có phương án B đủ rõ. Người ta nhớ tỷ số 21-23, tôi nhớ ánh mắt cô ấy trước khi quả cầu chạm sàn ở điểm cuối.

Ván hai đi theo hướng ngược lại. Từ 11-13, An Se-young lấy bảy điểm liên tiếp, dẫn 18-13, khép ván 21-14. Ván ba lặp lại đúng cấu trúc đó ở quy mô lớn hơn: từ 9-12 lên 16-12, cũng bảy điểm. Hai chuỗi bảy điểm trong hai ván khác nhau không phải là hưng phấn nhất thời, mà là một cơ chế chuyển đổi thế trận có thể lặp lại, và nó vận hành đúng vào lúc Yamaguchi cần một điểm để giữ nhịp. Tay vợt tấn công tốc độ sống bằng nhịp. Mất nhịp ba pha liên tiếp là mất cả ván.

Điều làm nên khác biệt không nằm ở cú smash. Nó nằm ở chỗ An Se-young trả được quả cầu thứ tư trong tư thế vẫn đủ thăng bằng để phản công ngay nhịp sau. Một tay vợt bình thường cứu được quả cầu thứ tư sẽ đứng lại chờ, vì pha cứu đó đã ngốn hết phần thân trên. Cô ấy thì không đứng lại. Cú trả cuối luôn rơi vào góc chéo sân, buộc Yamaguchi phải chạy thêm một đoạn nữa. Ba mươi lần như thế trong một ván là ba mươi lần cộng thêm vào đôi chân đối phương, và cũng là ba mươi lần cộng thêm vào chính đôi chân mình.

Tôi đã xem lại băng trận ba lần và đếm thủ công độ dài các pha bóng. Phần lớn những pha quyết định trong ván hai và ván ba vượt ngưỡng mười hai nhịp, cũng là ngưỡng mà lối đánh dồn ép của Yamaguchi bắt đầu trả giá bằng đôi chân. Đây là điều các bảng thống kê chính thức không cho bạn thấy: BWF không công bố phân bố độ dài pha bóng, không công bố tốc độ smash trung bình, không công bố tỷ lệ thắng điểm ở lưới. Mọi tranh luận chiến thuật về trận đấu này đều dựa trên quan sát chứ không dựa trên số liệu, và tôi nói rõ điều đó vì tôi từng viết những bài đầy thuật ngữ rồi bị chính người trong cuộc nhắc rằng họ cần ai đó hiểu, không cần ai phán.

Điều tôi tin chắc sau khi xem đủ nhiều trận giữa hai người này: cặp đấu An Se-young và Yamaguchi đã đông cứng thành một dạng khắc chế cấu trúc, không còn là dao động phong độ. Năm trận chung kết liên tiếp, mười trận bất bại. Yamaguchi vẫn chọn đúng một kế hoạch: đánh nhanh, ép sớm, kết thúc trong ba nhịp đầu. Kế hoạch đó thắng được những pha riêng lẻ và thua cả trận, vì nó không thể duy trì qua 21 điểm trước một người sẵn sàng trả lại quả thứ tư và thứ năm. Sân đấu không ghi nhớ, nhưng tôi thì có.

Và đây là phần ít được nói nhất. Trong ván ba, An Se-young không đổi cách đánh. Cô đổi cách di chuyển. Không có thay đổi về điểm giao cầu, không có thay đổi nhịp độ, không có thay đổi lựa chọn cú đánh. Cô điều chỉnh cơ thể để tiếp tục làm đúng việc cũ. Đó là dấu hiệu của một vận động viên đang quản lý cơn đau chứ không phải đang giải bài toán chiến thuật. Đêm Moscow dạy tôi rằng có những trận thắng không ai thấy. Giữa những tiếng hò reo, có một khoảng lặng chỉ mình tôi nghe.

Danh hiệu thứ mười là một chỉ số đẹp và là một chỉ số dễ gây hiểu nhầm. Nó cộng gộp các giải Super 500, Super 750, Super 1000 và cả các giải đồng đội vào một ô duy nhất, trong khi giá trị thi đấu của chúng khác nhau rất xa. Một tay vợt có thể đạt mười danh hiệu bằng cách chọn đúng lịch; một tay vợt khác có thể chỉ có sáu nhưng tất cả đều ở nhóm cao nhất. Bảng tổng sắp danh hiệu là công cụ của nhà tài trợ. Bảng phân tích tải trọng là công cụ của bộ phận y tế. Hai bảng đó hiếm khi nói cùng một điều.

Có một điểm nữa mà tôi cho là điểm mù của cả hai phía. Lối đánh của An Se-young, hấp thụ áp lực rồi sống sót rồi phản công, là cách đắt nhất để thắng một trận chung kết ba ván. Nó tối đa hóa số danh hiệu và đồng thời tối đa hóa tải trọng tích lũy lên khớp. Mỗi chuỗi bảy điểm cô tạo ra đều được xây từ khoảng ba mươi pha phòng ngự trước đó. Không có món quà nào ở đây. Cô đang trả trước bằng đầu gối và mắt cá chân cho những chiếc cúp ở hiện tại.

Về phía Yamaguchi, việc ban huấn luyện tiếp tục chọn đúng một kế hoạch sau mười trận thua là một thất bại trong việc tái cấu trúc cặp đấu. Không có nhiều pha thả cầu biến hóa hơn. Không có xu hướng đánh lưới trước để tước đi của An Se-young những pha cầu dài. Trung thành với một hệ thống đã thua mười lần là trung thành với chính mình, và ở đỉnh cao, đó thường là con đường ngắn nhất để tiếp tục thua.

French Open khởi tranh sau hai ngày. Mắt cá chân đó sẽ có mặt ở Paris, và nó không quan tâm tới kỷ lục. Điều tôi muốn thấy không phải danh hiệu thứ mười một, mà là một lần An Se-young dẫn 18-15 ở ván một và đóng ván đó bằng một cú đánh chủ động thay vì chờ đối thủ đánh hỏng. Khi cô ấy làm được điều đó, kỷ lục sẽ tự khắc có nghĩa. Còn lúc này, nó vẫn đang chạy nhanh hơn đôi chân của cô.